De cirkel van betrokkenheid

Van de week had ik een gesprekje met een van mijn collega’s. Hij moest iets kwijt, maakte zich druk, had er slecht van geslapen. ‘Wat is er aan de hand?’ vroeg ik. ‘Ja nou ik wil niet roddelen maar….’, aarzelde hij. ‘Zeg het maar gewoon’, was mijn antwoord. ‘Nou het is nou al een paar keer gebeurd dat als Jos heeft gewerkt en ik werk daarna, dat ik zie dat er dingen niet goed gedaan zijn’, zuchtte hij. ‘’ Kun je iets preciezer zijn?’ vroeg ik. ‘Nou bijvoorbeeld dan zijn de dingen voor de volgende dag niet goed voorbereid en ik zie gewoon heel veel dingen die beter kunnen. Dat moet hij toch gewoon doen!’. Ik legde hem uit dat we in veranderings- en verbetertraject zitten. ‘We doen alles in stapjes, niet alles kan ineens voor iedereen’, relativeerde ik. ‘Daar moet je je niet zo druk om maken’. ‘Maar ik voel me daar gewoon verantwoordelijk voor, ik weet dat het beter kan en wil gewoon dat het gebeurt’, flapte Jaap eruit.

‘Aha, daar wringt de schoen’, dacht ik. Betrokkenheid versus invloed en verantwoordelijkheid. Stephen Covey heeft daar een mooi stuk over geschreven. Ik pakte een blaadje en een pen en tekende een poppetje. ‘Dit ben jij’, zei ik. Daarna tekende ik een cirkel om het poppetje: ‘dit is waar jij verantwoordelijk voor bent en waar je invloed op kunt uitoefenen’. Vervolgens tekende ik daar een grotere cirkel omheen. ‘En dit is waar jij je betrokken bij voelt’. Zoals je ziet, is jouw gevoel van betrokkenheid een stuk groter dan de dingen waarvoor je verantwoordelijk bent en waar je dus invloed op kunt uitoefenen. Het gebied tussen de twee cirkels is de frustratiezone. Of stresszone. Je maakt je dus druk om dingen waaraan je niets kunt veranderen’. Jaap was even stil, ik zag hem denken. ‘Ik denk dat dat wel klopt’, sprak hij zachtjes.

‘Geen fijn gevoel he?’ zei ik. ‘Eigenlijk heeft iedereen dit wel hoor. Je wilt van alles maar kunt veel dingen niet veranderen. En zolang je dat niet erkent, blijf je tegen frustratie aanlopen’. ‘Maar wat moet ik dan doen?’ vroeg Jaap me. Ik vervolgde: ‘De oplossing is het gebied tussen die twee cirkels kleiner maken. Dus je betrokkenheid richten op de dingen waarop je wel invloed hebt. En daarnaast kun je je cirkel van invloed iets vergroten. Een vriendin van mij maakte zich twee jaar geleden ontzettend druk over de grote stroom vluchtelingen die in Griekenland aankwam. Maar ze was niet in staat om daar heen te gaan om te helpen. Uiteindelijk is zij vrijwilligerswerk gaan doen in de vluchtelingenopvang. Zo kon zij toch iets doen: niet het hele vluchtelingprobleem oplossen, maar wel een paar mensen helpen. Het resultaat was veel minder frustratie’.

‘Mooi’, vond Jaap: ‘dus niet de verantwoordelijkheid nemen voor het grote geheel maar een klein deel ervan’. ‘Ja’, antwoordde ik. ’Je acties richten op dingen die haalbaar zijn. Want als je dat niet doet, dan blijf je hangen in die frustratie’.

Klinkt logisch, vond Jaap. ‘En wat ga jij nu doen?’ vroeg ik hem. ‘Ik denk dat ik gewoon mijn deel goed ga doen, en een goed gesprek hebben met de bewuste collega’, glunderde Jaap. ‘Dat lijkt mij een goed idee’, besloot ik. ‘Volgens mij voel jij je dan een stuk prettiger en gaat het werk voor ons allemaal dan ook een beetje beter’.